“การใช้คำถามเป็นฐาน” (Question-Based Learning)

แบบรายงานผลการจัดการเรียนรู้ ประจำปีการศึกษา 2556

ประเด็นความรู้                            :     การจัดความรู้ (KM)

หัวข้อการจัดการความรู้              :     การตั้งชื่อหัวข้อ “การใช้คำถามเป็นฐาน”   (Question-Based Learning)

ผู้เข้าร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้        :     (ดังบัญชีรายชื่อแนบ)

วัน เดือน ปี ที่ดำเนินการ           :    21-22  พฤศจิกายน  2556

สรุปองค์ความรู้ที่ได้                    :

แนวปฏิบัติการจัดการเรียนรู้โดยใช้คำถามเป็นฐาน

(Question-Based Learning)

วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม มีนโยบายจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ให้นักศึกษาคิดเป็น ทำเป็น แก้ปัญหาได้ โดยจัดกระบวนการเรียนรู้ที่ฝึกให้นักศึกษาตั้งคำถามเป็น ทำไม อย่างไร เพื่อความสนใจในการเรียน และหาคำตอบด้วยตนเอง กระบวนการเรียนรู้โดยใช้คำถามเป็นฐาน (Question-Based Learning : QBL) เป็นขั้นตอนที่จะปลูกฝังให้ผู้เรียนเข้าถึงศาสตร์ต่างๆ ด้วยคำถาม โดยผู้สอนนำเทคนิคของ PBL (Problem-Based Learning) เสริมสร้างทักษะในการแก้ปัญหาและการใช้ความคิดที่เป็นเหตุเป็นผล (บทความของพรพิสุทธิ์ มงคลวนิช) จะทำให้ผู้เรียนมีภาวะผู้นำทางความคิดและการแก้ปัญหาเมื่อสำเร็จการศึกษา สามารถประกอบอาชีพได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การใช้คำถามเป็นเทคนิคสำคัญในการเสาะแสวงหาความรู้ที่มีประสิทธิภาพ เป็นกลวิธีการสอนที่ก่อให้เกิดการเรียนรู้ที่พัฒนาทักษะการคิด การตีความ การไตร่ตรอง การถ่ายทอดความคิด สามารถนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงและปรับปรุงการจัดกระบวนการเรียนรู้ได้เป็นอย่างดี การถามจึงเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเรียนรู้  ที่ช่วยให้ผู้เรียนสร้างความรู้ ความเข้าใจ และพัฒนาความคิดใหม่ ๆ โดยกระบวนการถามจะช่วยขยายทักษะการคิด ทำความเข้าใจให้กระจ่าง ได้ข้อมูลป้อนกลับทั้งด้านการเรียนการสอน ก่อให้เกิดการทบทวน การเชื่อมโยงระหว่างความคิดต่างๆ ส่งเสริมความอยากรู้อยากเห็นและเกิดความท้าทาย โดยบทบาทผู้เรียน จะเรียนรู้จากการคิดเพื่อสร้างข้อคำถามและการหาคำตอบด้วยตนเอง

ขั้นตอนการจัดการเรียนรู้โดยใช้คำถามเป็นฐาน

1.ขั้นวางแผนการใช้คำถาม ผู้สอนควรจะมีการวางแผนไว้ล่วงหน้าว่าจะใช้คำถามเพื่อวัตถุประสงค์ใด รูปแบบหรือประการใดที่จะสอดคล้องกับเนื้อหาสาระและวัตถุประสงค์ของบทเรียน

2. ขั้นเตรียมคำถาม ผู้สอนควรจะเตรียมคำถามที่จะใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ โดยการสร้างคำถามอย่างมีหลักเกณฑ์

3.ขั้นการใช้คำถาม ผู้สอนสามารถจะใช้คำถามในทุกขั้นตอนของการจัดกิจกรรมการเรียนรู้และอาจจะสร้างคำถามใหม่ที่นอกเหนือจากคำถามที่เตรียมไว้ก็ได้ ทั้งนี้ต้องเหมาะสมกับเนื้อหาสาระและสถานการณ์นั้น ๆ

4. ขั้นสรุปและประเมินผล

4.1การสรุปบทเรียนผู้สอนอาจจะใช้คำถามเพื่อการสรุปบทเรียนให้นักศึกษาเข้าใจและตอบคำถามได้ ให้บรรลุผลการเรียนรู้

4.2การประเมินผล ผู้สอนและผู้เรียนร่วมกันประเมินผลการเรียนรู้ โดยใช้วิธีการประเมินผลตามสภาพจริง (Authentic Assessment)

เทคนิคการจัดการเรียนรู้โดยใช้คำถามเป็นฐาน

1.ทำบรรยากาศให้ดี เป็นมิตร และปลอดภัย

  • ระวังบรรยากาศคุกคาม
  • เริ่มต้นการสอน บอกวิธีการสอน อาจารย์จะใช้การสอนแบบใช้คำถามเพื่อให้ตอบ โดยให้เกียรติผู้เรียน เรียกชื่อนักศึกษาเพื่อสร้างความประทับใจให้นักศึกษาตั้งใจเรียน
  • ใช้  ASA (Attentive, Smile, Acknowledge) = มองหน้าตั้งใจฟัง ยิ้มน้อยๆ ชมเมื่อตอบถูก (เก่งมากค่ะ ดีมากค่ะ เห็นด้วยค่ะ)
  • เมื่อตอบผิด – ทำไมคิดอย่างนั้น แก้ concept ที่ถูกต้อง เพื่อให้นักศึกษาคิดใหม่ หาคำตอบที่ดีกว่าและให้กำลังใจสำหรับคำถามคำตอบต่อไป
    -ให้ความเข้าใจว่า คำตอบไม่เคยมีคำตอบเดียว อาจมีมากกว่า 1 คำตอบ
    -ให้คิดว่า ตอบผิด ดีกว่า ไม่ตอบ

2.เลือกคำถามที่ดีที่ส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้

  • เลือกคำถามปลายเปิด เช่น ทำไม อย่างไร เพราะเหตุใด ให้นักศึกษาคิดคำตอบเอง
  • แนะแนวการคิด guide โดยใช้คำถามที่นักศึกษาจะต้องนำความรู้พื้นฐาน (Basic Knowledge) มาประยุกต์

3. ใช้เทคนิคให้ดี

  • ถามชัดเจน ไม่กำกวม
  • เลือกคำถามกว้างๆ ปลายเปิด —ทำอย่างไร
  • ถามทีละ 1 คำถาม อย่าถามเป็นชุด
  • ให้เวลาคิด 10 วินาที
  • เทคนิค Pose – Pause – Pounce ตั้งคำถาม—- รอคำตอบ —- ถ้าไม่ตอบ ถามระบุคน

คำถามที่ควรหลีกเลี่ยง

  • คำถาม ใช่ ไม่ใช่
  • คำถามกำกวม
  • คำถามให้เดา
  • คำถามชี้นำ

วิธีการตั้งคำถามแบบโซเครติก (Socratic Method)

  • เป็นวิธีสอนของนักปราชญ์ชาวกรีก ชื่อโซเครติส วิธีสอนแบบนี้ใช้การตั้งคำถามให้นักเรียนคิดหาคำตอบหรือตอบปัญหาด้วยตนเอง โดยครูจะกระตุ้นให้นักเรียนนึกถึงเรื่องต่างๆ ที่เคยเรียนแล้ว
  • คำถามของครูจะเป็นแนวทางให้นักเรียนคิดค้นหาความรู้ นักเรียนจะเรียนด้วยการพิจารณาอย่างรอบคอบเพื่อหาคำตอบที่ถูกต้อง และเป็นการเสริมสร้างสติปัญญาให้ทุกคนรู้จักแสดงความคิดเห็น อภิปรายแล้วสรุปความคิดเห็นลงในแนวเดียวกัน วิธีสอนแบบนี้เหมาะสำหรับนักเรียนที่ชอบใช้ความคิดค้นคว้าหาความรู้ในสิ่งต่างๆ

Socratic questioning มี 6 แบบ

1. Tell me more: ขอความกระจ่าง

2. Probe assumption: ขอข้อสรุป

3. Reason ขอเหตุผล

4. View point & Perspectives ถามมุมมองแง่อื่นและแนวคิด

5. Implication & Consequence การนำไปใช้และคาดการณ์สิ่งที่จะเกิดขึ้น

6. คำถามที่ทำให้เกิดทักษะการคิด เป็นคำถามขั้นสูง

ประโยชน์ของการจัดการเรียนรู้โดยใช้คำถามเป็นฐาน

1. ผู้เรียนกับผู้สอนสื่อความหมายกันได้ดี

2. ช่วยให้ผู้เรียนเข้าร่วมกิจกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

3. สร้างแรงจูงใจและกระตุ้นความสนใจของผู้เรียน

4. ช่วยเน้นและทบทวนประเด็นสำคัญของสาระการเรียนรู้ที่เรียน

5. ช่วยในการประเมินผลการเรียนการสอน ให้เข้าใจความสนใจที่แท้จริงของผู้เรียน และวินิจฉัยจุดแข็งจุดอ่อนของผู้เรียนได้

6. ช่วยสร้างลักษณะนิสัยการชอบคิดให้กับผู้เรียน ตลอดจนนิสัยใฝ่รู้ใฝ่เรียนตลอดชีวิต

อ้างอิง

วันดี โตสุขศรี.Clinical Teaching: Questioning (การใช้คำถามในการสอน).คณะพยาบาลศาสตร์ ภาค

วิชาการพยาบาลอายุรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล พ.ศ.2553.

เว็บไซต์เพื่อการเรียนรู้ของครูคณิตศาสตร์.การจัดการเรียนรู้แบบใช้คำถาม (Questioning Method).

[ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://sites.google.com/site/khunkrunong/n12 [สืบค้นเมื่อ 22 สิงหาคม

2557]

พรพิสุทธิ์ มงคลวนิช.นโยบายการจัดการเรียนการสอนโดยใช้คำถามเป็นฐาน (Question-Based Learning :

QBL) อธิการบดีวิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม, 2557.

บัญชีรายชื่อผู้เข้าร่วมกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้

หัวข้อการจัดการความรู้  เรื่อง  การจัดการเรียนการสอนที่ใช้คำถามเป็นฐาน  (QBL)

วันที่ 21  -   22 พฤศจิกายน 2556

ณ ห้องสัมมนาใหญ่ ชั้น 4 อาจารเฉลิมพระเกียรติฯ

ลำดับที่ ชื่อ-นามสกุล สาขาวิชา กลุ่ม
1 อาจารย์ศิริเพ็ญ             จันทร์นิยม สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ กลุ่มที่ 1
2 อาจารย์ธฤษณุ              รอดรักษา สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์
3 อาจารย์จิตรลดา           ราเหม สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์
4 อาจารย์เกรียงศักดิ์       ราชโคตร์ สำนักสามัญศึกษา
5 อาจารย์กัลยาณี           เดชปรีชา สำนักสามัญศึกษา
6 อาจารย์สุทิวัส             เมืองระรื่น สาขาเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์
7 อาจารย์สุทธิลักษณ์     ชุนประวัติ สาขาเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์
8 อาจารย์ณัฐพงษ์          เหลืองนฤดม สาขาเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์
9 อาจารย์กฤติเดช         ดวงใจหาญ สาขาวิชาวิศวกรรมพลังงาน กลุ่มที่ 2
10 อาจารย์ณัฐกฤช         อัสนี สาขาวิชาวิศวกรรมพลังงาน
11 อาจารย์โกศาสตร์      ทวิชศรี สาขาวิชาวิศวกรรมพลังงาน
12 ดร.สุขสกล               วลัญตะกุล สาขาการตลาด
13 อาจารย์ดวงใจ          จันทร์ดาแสง สาขาวิชาเทคโนโลยีโลจิสติกส์
14 อาจารย์ศนภสร        รอดสนใจ สาขาวิชาเทคโนโลยีโลจิสติกส์
15 อาจารย์อนันต์ชัย      เที่ยงดาห์ สาขาวิชาเทคโนโลยียานยนต์
16 อาจารย์จิรวัตน์         กรุณา สาขาวิชาเทคโนโลยียานยนต์
17 อาจารย์กำจัด           ใจตรง สาขาวิชาเทคโนโลยีไฟฟ้าฯ กลุ่มที่ 3
18 อาจารย์สงกรานต์     ภารกุล สาขาวิชาเทคโนโลยีไฟฟ้าฯ
19 อาจารย์ชัยวัฒน์        ยะปัญญา สาขานิเทศศาสตร์สื่อดิจิทัล
20 อาจารย์อมรรัตน์     ชัยเสนหาญ สาขานิเทศศาสตร์สื่อดิจิทัล
21 อาจารย์ศันสนีย์       วัดเขียว สาขานิเทศศาสตร์สื่อดิจิทัล
22 ดร. สุรางค์              บุญยะพงศ์ไชย สาขาวิชาคอมพิวเตอร์ธุรกิจ
23 อาจารย์อารีย์           แผ้วสกุลพันธ์ สาขาวิชาการตลาด
24 อาจารย์วงศกร        อยู่มาก สาขาวิชาการตลาด
25 อาจารย์ประกาศปาวา   ทองสว่าง สาขาวิชาการตลาด
26 อาจารย์กัญณัฎฐ์    สุริยันต์ สาขาวิชาคอมพิวเตอร์ธุรกิจ
27 อาจารย์ว่าที่ รต.โยธิน    เทพบุญ สาขาวิชาคอมพิวเตอร์ธุรกิจ กลุ่มที่ 4
28 อาจารย์ประภาศรี          บิดาศักดิ์ สาขาวิชาคอมพิวเตอร์ธุรกิจ
29 อาจารย์นันทชัย             สาสดีอ่อง สาขาการบัญชี
30 อาจารย์ณัฐพล             ศิวะพิรุฬห์เทพ สาขาการโรงแรม
31 อาจารย์ธิติกร              สุทธิอาภา หัวหน้าสาขาวิชาการออกแบบสร้างสรรค์
32 อาจารย์วีรเธียร           เขียนมีสุข สาขาวิชาการออกแบบสร้างสรรค์

บัญชีรายชื่อผู้เข้าร่วมกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้

หัวข้อการจัดการความรู้  เรื่องการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

วันที่    25 เมษายน  2556

คณะบัญชี

ลำดับที่ ชื่อ-นามสกุล ลงชื่อ ตำแหน่ง
1 อ.ชนิดา       สุวรรณจูฑะ ประธานกลุ่ม
2 อ.กุลฑีรา    ดอกพุทธา รองประธาน
3 อ.พีรพร      เมธาวิกูล กรรมการ
4 อ.สุมิต         กุมารบาลา กรรมการ
5 อ. สุวรรณา   ฤกษะสาร กรรมการ
6 อ.พิมลพรรณ    น้อยพยัคฆ์ กรรมการ
7 อ.พิมพ์ผกา     ใจมุข กรรมการและเลขานุการ

บัญชีรายชื่อผู้เข้าร่วมกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้

หัวข้อการจัดการความรู้  เรื่องการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

วันที่    25 เมษายน  2556

คณะบริหารธุรกิจ

ลำดับที่ ชื่อ-นามสกุล ลงชื่อ ตำแหน่ง
1 อ.ประภาศรี          บิดาศักดิ์ ประธานกลุ่ม
2 อณัทกิจพัฒน์       หอมวิจิตรกุล รองประธาน
3 ดร.สุรางค์           บุณยะพงศ์ไชย กรรมการ
4 อ.อารีย์               แผ้วสกุลพันธ์ กรรมการ
5 อ.ภารวี               ศรีกาญจน์ กรรมการ
6 อ.วงศกร            อยู่มาก กรรมการ
7 อ.นพพล            หงส์โพธิพันธุ์ กรรมการ
8 อ.กานต์             วัฒนะประทีป กรรมการ
9 ดร.กุลธิดา         เสาวภาคย์พงศ์ชัย กรรมการ
10 ดร.สุวัฒน์         ศักดิ์ตรีศูล กรรมการ
11 ดร.สุขสกล     วลัญตะกุล กรรมการ
12 อ.กัญณัฎฐ์       สุริยันต์ กรรมการและเลขานุการ

บัญชีรายชื่อผู้เข้าร่วมกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้

หัวข้อการจัดการความรู้  เรื่องการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

วันที่    25 เมษายน  2556

คณะศิลปศาสตร์

ลำดับที่ ชื่อ-นามสกุล ลงชื่อ ตำแหน่ง
1 อ.อมร     เหรียญทักษิณายัน ประธานกลุ่ม
2 อ.วสันต์      กานต์วรรัตน์ รองประธาน
3 อ.ณภัทร     สำราญราฎร์ กรรมการ
4 อ.ณัฐพล     ศิวะพิรุฬห์เทพ กรรมการ
5 อ.อภิญญา     สุพิชญ์ กรรมการ
6 อ.นุจนาถ     นรินทร์ กรรมการ
7 อ.ปัญญาดา     นาดี กรรมการ
8 ดร.ภัสสรกันต์   ทรัพย์มหาโชค กรรมการ
9 รศ. บำรุง    สุขพรรณ์ กรรมการ
10 อ.บุณยนุช     สุขทาพจน์ กรรมการและเลขานุการ

บัญชีรายชื่อผู้เข้าร่วมกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้

หัวข้อการจัดการความรู้  เรื่องการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

วันที่    25 เมษายน  2556

บัณฑิตวิทยาลัย

ลำดับที่ ชื่อ-นามสกุล ลงชื่อ ตำแหน่ง
1 ดร.เฉลิมชัย  มนูเสวต ประธานกลุ่ม
2 รศ.ดร.สุธรรม     เลิศพงษ์ประเสริฐ รองประธาน
3 ดร.อัฎพร        คงสุภาพศิริ กรรมการ
4 ดร.พลกฤช     ตันติญานุกูล กรรมการ
5 ผศ.ดร.สุชาติ     คันธนะเดชา กรรมการ
6 รศ.ดรสมกุล     ถาวรกิจ กรรมการ
7 รศ.ดร.ศักดิ์     กองสุวรรณ กรรมการ
8 ดร.ปิยชัย        สุทธิแช่ม กรรมการ
9 ดร.เตลานศิริ   คงสมจิตต์ กรรมการ
10 ผศ.ธรรมรักษ์     เรืองจรัส กรรมการ
11 อ.พรพิมล     โพธิ์โต เลขานุการ

บัญชีรายชื่อผู้เข้าร่วมกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้

หัวข้อการจัดการความรู้  เรื่องการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

วันที่    25 เมษายน  2556

สำนักสามัญศึกษา

ลำดับที่ ชื่อ-นามสกุล ลงชื่อ ตำแหน่ง
1 ดร.นิเวศน์     วงศ์สุวรรณ ประธานกลุ่ม
2 อ.กัลยาณี     เดชปรีชา รองประธาน
3 รศ.ดร.จุไรรัตน์   ดวงเดือน กรรมการ
4 อ.วิชาญ     จันทร์พาณิชย์ กรรมการ
5 อ.เกรียงศักดิ์     ราชโคตร์ กรรมการ
6 อ.กิจสดายุทต์     สังข์ทอง กรรมการ
7 อ.นพรัตน์     ปานกอง กรรมการ
8 อ.โกสุมภ์     จันทร์แสงกระจ่าง กรรมการและเลขานุการ

บัญชีรายชื่อผู้เข้าร่วมกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้

หัวข้อการจัดการความรู้  เรื่องการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

วันที่    25 เมษายน  2556

กลุ่มคณะเทคโนโลยี (1)

ลำดับที่ ชื่อ-นามสกุล ลงชื่อ ตำแหน่ง
1 อ.อนันต์ชัย                          เที่ยงดาห์ ประธานกลุ่ม
2. อ.นภดล                           หิตเสถียร รองประธาน
3 อ.ศรายุทธ                        โรหิตเสถียร กรรมการ
4 อ.นันทชัย               โลหะโรจน์วิเชียร กรรมการ
5 อ.จิรวัตน์                          กรุณา กรรมการ
6 ดร.ฐกฤต                              ปานขลิบ กรรมการ
7 อ.กฤติเดช                          ดวงใจบุญ กรรมการ
8 อ.สุทิวัส                             เมืองระรื่น กรรมการ
9 อ.เสาวลักษณ์              ลีลาวงศาโรจน์ กรรมการและเลขานุการ

บัญชีรายชื่อผู้เข้าร่วมกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้

หัวข้อการจัดการความรู้  เรื่องการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

วันที่    25 เมษายน  2556

กลุ่มคณะเทคโนโลยี (2)

ลำดับที่ ชื่อ-นามสกุล ลงชื่อ ตำแหน่ง
1 รศ.นิทัศน์                       กฤษณจินดา ประธานกลุ่ม
2 อ.นงลักษณ์                     นิมิตรภูวดล รองประธาน
3. ศ.ดร.ฐาปนา                         บุญหล้า กรรมการ
4 อ.กำจัด                                  ใจตรง กรรมการ
3 ดร.เชษฐ์ภณัฏ                     ลีลาศรีสิริ กรรมการ
5 อ.พุทธิพงษ์                   ตันวรรณรักษ์ กรรมการ
6 อ.สงกรานต์                             ภารกุล กรรมการ
7 อ.ทวิทย์                             วิทย์สหมุนี กรรมการ
8 อ.ณัฐชยา                          ชุมมานนท์ กรรมการและเลขานุการ

Comments are closed.